Aktualności

Pamięć o Komendancie – 82. rocznica śmierci kpt. Kazimierza Pilata

14.03.2026 r.

W cieniu drzew Parku Miejskiego w Stalowej Woli, przy pomniku upamiętniającym kapitana Kazimierza Pilata, ponownie rozbłysły znicze pamięci. W 82. rocznicę śmierci legendarnego komendanta konspiracji w regionie, kwiaty złożyli zastępca prezydenta miasta Stalowej Woli Tomasz Miśko oraz przewodnicząca Rady Miejskiej w Stalowej Woli Agata Krzek.
 
Uroczysty, ale jednocześnie pełen refleksji moment był okazją do przypomnienia postaci człowieka, który w najtrudniejszym czasie okupacji niemieckiej stanął na czele podziemnych struktur Armii Krajowej na tym terenie i oddał życie za wolną Polskę. 

- Kapitan Kazimierz Pilat był symbolem odwagi, odpowiedzialności i bezkompromisowej służby Polsce. Jako inżynier budował siłę polskiego przemysłu, a jako oficer Armii Krajowej stanął na czele konspiracji, broniąc godności naszego narodu. Dla Stalowej Woli pozostaje jednym z najważniejszych bohaterów, którego ofiara zobowiązuje nas do troski o pamięć i o Polskę, dla której oddał życie — podkreślił Tomasz Miśko.

Kapitan Kazimierz Pilat urodził się 1 marca 1897 roku w Tyczynie w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych. Już w młodości angażował się w działalność niepodległościową w organizacji Zarzewie, która przygotowywała młode pokolenie Polaków do służby dla Ojczyzny. 

W czasie I wojny światowej został powołany do armii i ukończył kurs oficerski w Opawie. Walczył na froncie włoskim, gdzie został ranny i ciężko zachorował. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wziął udział w walkach o granice kraju – zarówno na froncie polsko-ukraińskim, jak i podczas wojny polsko-bolszewickiej. 

Po zakończeniu służby wojskowej rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej, gdzie zdobył tytuł inżyniera mechanika. Pracował m.in. we Lwowie, Łucku, Pińsku i Warszawie, aż w 1938 roku związał się ze Stalową Wolą, podejmując pracę konstruktora sprzętu artyleryjskiego w Zakładach Południowych. 

Po wybuchu II wojny światowej i rozpoczęciu okupacji niemieckiej Kazimierz Pilat włączył się w działalność konspiracyjną. Przyjął pseudonim „Zaremba” i odegrał kluczową rolę w odbudowie struktur Związku Walki Zbrojnej, które później przekształcono w Armię Krajową. 
Jako komendant obwodu niżańskiego Armii Krajowej organizował działania wywiadowcze i dywersyjne, między innymi w Zakładach Południowych w Stalowej Woli. Pod jego dowództwem przeprowadzano akcje sabotażowe, zdobywano broń oraz likwidowano konfidentów. 
9 marca 1944 roku, próbując usunąć z zakładowego biura materiały mogące zdekonspirować działalność konspiracyjną, Kazimierz Pilat został aresztowany przez Gestapo i przewieziony do ich siedziby w Stalowej Woli. 

Pomimo planów odbicia komendanta w przygotowywanej przez Armię Krajową akcji o kryptonimie „31”, do realizacji operacji nie doszło. Według uzyskanych wówczas informacji Pilat został bestialsko zamordowany podczas brutalnych przesłuchań. Za symboliczną datę jego śmierci przyjmuje się 14 marca 1944 roku. Miejsce pochówku bohatera pozostaje do dziś nieznane. 

Dziś jego imię nosi park miejski w Stalowej Woli, a przy stojącym tam pomniku mieszkańcy miasta i przedstawiciele władz oddają hołd człowiekowi, który zapłacił najwyższą cenę za wierność Ojczyźnie. 

Złożone kwiaty i zapalone znicze są wyrazem wdzięczności kolejnych pokoleń mieszkańców miasta dla człowieka, który w najciemniejszym czasie historii pozostał wierny swoim ideałom. 
 

Ikona aplikacji Stalowowolska Karta Miejska - LifeStal

Stalowowolska Karta Miejska - LifeStal

Pobierz aplikację i skorzystaj z wyjątkowych benefitów