Wystawa o flisakach w fotografii reportażowej i wspomnieniach retmańskich

Flisacy. Reaktywacja. W obiektywie Adama Krzykwy to pierwsza wystawa z cyklu Pejzaż kulturowy Dolnego Nadsania. Ekspozycja prezentuje jedno z ciekawszych zjawisk reaktywowanych tradycji związanych z dawnym flisactwem, zajęciem, które do lat 60. XX w. podejmowano w nadsańskim Ulanowie. Żywa pamięć i świadkowie tamtych czasów umożliwiły odtworzenie i ocalenie unikatowej kultury ulanowskich flisaków. Reaktywacja wodniackich praktyk, rzemieślniczych technik oraz odtworzenie dawnej orylskiej gwary i kuchni to zasługa wielu zaangażowanych regionalistów, pasjonatów i mieszkańców Ulanowa – miasteczka, które nazywane jest stolicą flisactwa. 

Wystawa prezentuje ten fenomen kulturowy w artystycznej odsłonie zatrzymanej w kadrze przez fotografa Adama Krzykwę, który w latach 2005-2009 towarzyszył flisakom w ich nieocenionej działalności na rzecz pielęgnowania tradycji przodków. To artystyczna opowieść z komentarzem wspomnieniowym retmana Mieczysława Łabęckiego, przybliżającego kulisy reaktywacji działań na rzecz ochrony ulanowskiego flisactwa. Udokumentowana została tutaj pasja ludzi, którzy zapragnęli doświadczyć – tak jak ich przodkowie – „przygody flisackiej”.

Tą wystawą chcemy przywołać nie tylko dawne flisactwo, ale także przybliżyć niezwykłych świadków historii i tradycji ulanowskich, którzy chcą z jak największą starannością odtworzyć życie na tratwie, poczuć i doświadczyć tego, co było zespolone z życiem ich rodzin od pokoleń.

Towarzyszący im fotograf – nieżyjący już Adam Krzykwa (1956-2020) – w sposób niepowtarzalny oddał klimat nostalgicznych wypraw, już nie transportu towarów, ale spływów na Sanie nawiązujących do dawnego flisactwa. W latach 2005-2009 ten nadsański fenomen uwiecznił uczestnicząc w dwóch Flisach SZLAKIEM BŁĘKITNEGO SANU w 2005 i 2009 roku oraz spływach rekreacyjnych w roku 2007. Towarzysząc flisakom na tratwie oddał nie tylko wyjątkowość i dynamikę takich wypraw, ale również przygotowania do spływu (binduga), czynności retmańskie i sternicze. Na fotografiach podglądamy również flisaków w chwilach odpoczynku, zadumy czy modlitwy, od świtu do zmierzchu, w upalnym słońcu, ale także na niespokojnych wodach w pochmurny dzień. Wśród członków załóg – uczestników flisów – znaleźli się nie tylko szacowni retmani, ale także młodzi flisacy, którzy do dzisiaj kontynuują tradycje rodzinne. Oglądając fotografie z lat 2005-2009 – dokumentujące jedynie mały wycinek procesu reaktywacji, zapoczątkowanego jeszcze w l. 90. XX w. – wchodzimy w przestrzeń pamięci o tamtych staraniach, wydarzeniach i ludziach, która uzmysławia nam ulotność chwil zatrzymanych w kadrze. Być może tradycje, które są nam dobrze znane, za jakiś czas pozostaną wspomnieniem albo zmienią swoje oblicze, dostosowując się do realiów i wyzwań współczesności. Dlatego warto wybrać się w sentymentalną podróż z flisakami i fotografem, który zachował na nich obraz tamtych działań na rzecz tradycji: bindugi, spływów, ważnych uroczystości, flisaków i retmanów – kontynuatorów rodzinnych i lokalnych tradycji.

Wizualny aspekt wystawy wraz z dźwiękową narracją do prezentowanych wydarzeń jest podróżą w przeszłość – tę niedaleką, ale przywołującą historię wyjątkowego, ulanowskiego flisactwa. Na naszej wystawie prezentujemy kilkadziesiąt zdjęć z archiwum rodziny Artysty, który z niepowtarzalną wnikliwością i wyczuciem wprowadził nas w świat tradycji ulanowskich flisaków – ta dzięki zaangażowaniu kolejnych pokoleń jest nadal częścią kulturowego pejzażu Dolnego Nadsania.

Wystawa będzie prezentowana od 21 czerwca do 16 sierpnia 2026 w głównej siedzibie Muzeum Regionalnego w Stalowej Woli przy ulicy Sandomierskiej 1. Wernisaż wystawy o godzinie 16:00.

Wstęp na ekspozycję jest bezpłatny.

Patronat Honorowy nad wystawą objęło Bractwo Flisackie pw. św. Barbary w Ulanowie.

Wydarzenie organizowane w ramach VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej. Dofinansowane ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego.

Autor fotografii: Adam Krzykwa

Kuratorzy wystawy: Mieczysław Łabęcki, Elżbieta Skromak

Współpraca: Bożena Krzykwa, Marian Grzybowski, Bractwo Flisackie pw. św. Barbary w Ulanowie

Opracowanie dźwiękowe wspomnień retmańskich: Mikołaj Fołta

Współpraca korektorska: Beata Trybuła

Organizator: Muzeum Regionalne w Stalowej Woli

Wystawa:

Flisacy. Reaktywacja. W obiektywie Adama Krzykwy z cyklu Pejzaż kulturowy Dolnego Nadsania

Czas:

21 czerwca do 16 sierpnia 2026

Wernisaż wystawy o godzinie 16:00

Miejsce:

Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, ul. Sandomierska 1

Godziny otwarcia:

pn., wt., śr., pt.: 9.00–14.30

czw.: 9.00–18.00

niedz.: 14.00–18.00

sob.: nieczynne

WSTĘP WOLNY

Zdjęcie na plakacie:

Flis Szlakiem Błękitnego Sanu 

Przemyśl – Ulanów 2005

Fot. Adam Krzykwa